“Martılar balıkçıları takip ettiklerinde, bunun nedeni sardalyelerin denize atılacağını düşünmeleridir.” Eric Cantona

Bir şeyi ya da kimseyi yine kendisiyle açıklamaya çalıştığınızda totolojiden başka bir şey yapmamış olursunuz.  “Tanrı, dünyayı yaratandır” demek, “dünyayı yaratan, tanrıdır” demenin bir başka yoludur sadece. Fakat bazen kelimelerin kifayetsiz kaldığı anlar vardır. Karşınızdaki olgu, öylesine kendine özgüdür ki onu kendinden başka hiçbir şeyle açıklayamaz olursunuz. İşte, efsanevi Eric Cantona da bunlardan biri. Yakaları dik 7 numaralı Manchester United forması ile yeşil sahaların bugüne kadar gördüğü en karizmatik futbolcu olan Cantona için söylenebilecek tek şey, eğer futbol bir din olsaydı onun tanrı olacağı... Cesaretin, özgüvenin, gücün ve tekniğin “kusurlu” bileşimiyle 1990’lı yılların ikon isimlerinden biriydi Cantona.  Onu “LooKING for ERIC” filminde yeniden bir sembol haline getiren Ken Loach ise, geleneksel İngiliz işçi sınıfının tarihsel sınıf bilincinin sinemadaki mümessili. Loach, sınıf mefhumunun, bir mevhum haline getirildiği son 30-40 yılda kamerasını ısrarla işçilere doğrulttu ve gündelik hayatın içerisinde işlevsel bulduğu tüm öğeleri kültür endüstrisinin içerisine kanalize etmeye çalıştı. Futbol popüler kültürün en güçlü aygıtlarından biri olduğu için Loach’un, Cantona üzerine bir film yapması bu açıdan bizleri pek de şaşırtmadı.

Loach’un çoğu filminde olduğu gibi yine sıradan insanı merkeze alan bu filminde, başkahramanımız Eric, yıllar önce sebepsiz yere karısını terk ettiği için düştüğü bunalımı aşamayan, evlatlık iki oğlu ve iş arkadaşları ile kurduğu kapalı evreninde ömrünü tüketen bir postacı. Filmimiz, başlangıçta hiçbir şeyi olmayan bu adamın, Cantano’nun hayat koçluğunda dirilişinin öyküsünü anlatıyor.  Hayatı bir futbol analojisi olarak ele alan Eric, tıpkı futbol gibi hayatın da bir takım oyunu olduğunu, cesaret ve takım ruhu ile mücadele edince her maçın kazanabileceğini keşfediyor. Bu süreçte, çevresiyle yaşadığı uyum problemlerini aşabilmeye çalışan Eric’in kendisine baskın model olarak belirlediği Cantona ile iletişime geçmesi alt bilinç haline getirdiği doyumsuzlukları da artık bastırmamasını beraberinde getiriyor. Postacı Eric ile Cantona arasındaki bu psikanalitik etkileşim sırasında, Loach da doğru bir tercihle, hikâyeyi dallandırıp budaklandırmamayı seçerek kahramanımızın kendisiyle hesaplaşabilmesine de daha fazla alan açmış oluyor. Eric’in hayatında bir otorite figür haline gelen Cantona’nın, kahramanımıza bilincinin altında bıraktıkları ile yüzleşebilmeyi sağladığı bu bölümlerde, filmin ikinci yarısında pratik halini alacak bir eylem kuramı ortaya çıkmış oluyor.

“Eric’in hayat koçu ile yeniden dirilişi” tanımlaması ilk bakışta, burjuvazinin bireyci özgürlük mitolojisini akla getirse de Cantona ve Loach’un vurgu yapmaya çalıştığı tam tersine; dayanışma, birliktelik ve mücadele oluyor. Sınıf bilincinin özsel karakterleri olan bu kavramlara ısrarla vurgu yapmaya çalışan Cantona, futbol kariyeri boyunca kendi attığı gollerin hemen hiçbirini hatırlamazken, Eric’e bu oyunda asıl önemli olanın paslaşmak ve takım arkadaşlarına güvenmek olduğunu öğretiyor. Böylece, Eric Cantona olmak demek bazı insanlara lütfedilmiş bir ayrıcalık olmaktan çıkarak postacı Eric’in de ulaşabileceği devrimci bir pratik halini geliyor. Kahramanımız, Cantona’nın doğru taktikleri ile kendisini yeniden toparlamaya başlayınca, onu somut bir olay üzerinde sınamak isteyen Loach da filmin ikinci yarısında ailesel problemler kurgulamaya başlıyor. Eric bir yandan eskiye dair olan şeyleri yeniden kurmak, bir yandan da yeni sorunların önünü almak için mücadeleye etmeye başladığında Cantona’nın stratejilerini işletmeye başlıyor ve oğluna musallat olan mafyaya karşı tek başına direnemeyeceğini anladığında holigan ruhuyla mücadele yetenekleri gelişen iş arkadaşlarının birlik ve dayanışma gücüne güveniyor.

Aralara serpiştirdiği, Eric Cantona’nın efsanevi futbolculuk dönemine ait görüntülerle bizleri kelimenin tam anlamıyla coşturan “Looking for Eric”in merkezinde bulunan temel şeylerden biri de elbette ki futbol. Loach, başta yüksek bilet fiyatları olmak üzere, pek çok faktörün de kanıtladığı gibi “makbul taraftarlığın” sadece belirli bir zümrenin eline geçtiği endüstriyel futbolu, toplumun afyonu olarak dışlamak yerine işçi sınıfının karşı hegemonik mücadelesinin potansiyel bir aygıtı olarak yorumluyor. Bunun için bir yandan takım ruhunun dayanışma ve direnç unsurlarını öne çıkarırken, bir yandan taraftar olmanın alevli gücünden faydalanıyor. Filmin son bölümünde, Eric’in ailesini tehdit eden suçluların, Eric Cantona maskeli onlarca Manchester United taraftarı tarafından basıldığı sahne bu açıdan kusursuz bir örnek sunuyor. Arkadaşlarıyla dayanışma içerisine giren bu insanların “hepimiz Eric Cantona’yız” vurgulu bu şovu izleyenin içindeki mücadele fişeklerini ateşlerken, “Looking for Eric” de 2000’li yılların sinemasının en etkileyici anlarından birini sunuyor.

Kısaca toparlamak gerekirse, “Looking for Eric” futbol aşkını Eric Cantona’nın karizmasıyla bezeyen ama bunu yaparken de postacı Eric gibi sıradan insanların hayat oyununda asla tek başına mücadele edemediğini, edemeyeceğini gösteren bir film. Ayrıca, bugüne kadar filmlerinin merkezine kapitalizm kıskacında ezilen sıradan bireyleri yerleştiren Loach’un hâlâ “insan aklı”na olan güveni önplana çıkaran hümanist kimliğini ve birlikte mücadele umudunu koruduğunun da bir kanıtı bu. Belki de Loach “Hepimiz Cantona’yız” vurgusu yapmaya çalıştığı bu filmiyle, (beyaz da mavi hiç fark etmez) artık yakaları dikleştirip mücadele etme zamanının geldiğini haber veriyor.